Hoàng Ngân / VNF
(VNF) – Sau hơn hai thập kỷ đồng hành cùng cải cách môi trường đầu tư kinh doanh, PCI 2025 đánh dấu bước chuyển mới khi lần đầu mở rộng từ đo lường chất lượng điều hành địa phương sang đánh giá toàn diện hệ sinh thái phát triển kinh tế tư nhân.
Đánh giá toàn diện hệ sinh thái phát triển kinh tế tư nhân
Ngày 15/5, tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chính thức công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 và Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2025 (PCI 2025).
PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, cho biết PCI 2025 đánh dấu nhiều thay đổi quan trọng cả về phương pháp đánh giá lẫn cách tiếp cận đối với khu vực kinh tế tư nhân. Lần đầu tiên, VCCI công bố một báo cáo toàn diện mang tên Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam, thay vì chỉ tập trung đánh giá chất lượng điều hành kinh tế cấp tỉnh như các năm trước.
Đáng chú ý, năm nay VCCI lần đầu tiên giới thiệu Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI) nhằm bổ sung góc nhìn mới cho PCI. Nếu PCI đo “đầu vào thể chế”, tức chất lượng môi trường kinh doanh và điều hành, thì BPI tập trung đo “đầu ra thị trường”, phản ánh khả năng doanh nghiệp thực sự tồn tại, sinh lời và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Từ kết quả khảo sát, VCCI cho rằng khu vực kinh tế tư nhân đang dần vượt qua giai đoạn khó khăn và bước vào chu kỳ phục hồi mạnh hơn. Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra hàng loạt điểm nghẽn lớn đang cản trở khu vực tư nhân phát triển. Trong đó, 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng và mở rộng thị trường đầu ra, tăng mạnh so với các năm trước. Không những vậy, tiếp cận vốn vẫn là rào cản lớn khi có tới 75,5% doanh nghiệp cho biết không thể vay vốn nếu không có tài sản bảo đảm. Báo cáo cũng chỉ ra rằng năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp Việt Nam còn khoảng cách khá xa so với khu vực.
Theo Chủ tịch VCCI, mục tiêu của PCI trong giai đoạn mới không còn là tạo ra “cuộc đua thứ hạng” giữa các địa phương mà trở thành công cụ chẩn đoán giúp địa phương xác định đúng vấn đề và điều hành hiệu quả hơn. Vì vậy, năm 2025, VCCI đã quyết định không công bố bảng xếp hạng từ 1 đến 34 như thông lệ mà chuyển sang công bố 6 nhóm chất lượng điều hành. Theo công bố, 5 địa phương thuộc nhóm chất lượng điều hành “Tốt” của PCI 2025 gồm Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ và Quảng Ninh. Đối với chỉ số BPI thí điểm, ba địa phương dẫn đầu là TP. HCM, Hà Nội và Quảng Ninh.
Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế của VCCI, cho biết khu vực kinh tế tư nhân hiện chiếm tới 96,6% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam, với hơn 1 triệu doanh nghiệp, giữ vai trò là lực lượng chủ lực của nền kinh tế. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn có quy mô nhỏ và năng lực nội tại còn hạn chế, với hơn 80% doanh nghiệp có dưới 50 lao động và trên 70% doanh nghiệp có vốn điều lệ dưới 10 tỷ đồng.
Ông Đậu Anh Tuấn cho rằng ba khó khăn lớn nhất hiện nay của doanh nghiệp tư nhân gồm áp lực tìm kiếm đầu ra, khó tiếp cận vốn do thiếu tài sản bảo đảm và môi trường chính sách còn thiếu tính ổn định, khó dự báo.
Khi doanh nghiệp thuần Việt “tiếp sức” cải thiện môi trường kinh doanh
Một điểm nhấn đáng chú ý của PCI 2025 là sự chuyển dịch vai trò từ “đối tượng thụ hưởng” sang “chủ thể đồng hành” của khu vực tư nhân. Lần đầu tiên, một doanh nghiệp thuần Việt là Tân Hiệp Phát tham gia đồng hành cùng PCI sau khi đối tác quốc tế dừng tài trợ, với điểm mới là Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam. Sự tham gia này không chỉ mang ý nghĩa tài chính, mà còn phản ánh sự trưởng thành của doanh nghiệp tư nhân trong việc góp phần định hình môi trường kinh doanh và thúc đẩy cải cách thể chế.
“Việc một tập đoàn tư nhân Việt Nam tiếp nối vai trò tài trợ một chương trình nghiên cứu chính sách có tầm vóc quốc gia là một bước chuyển có ý nghĩa lịch sử. Đó không chỉ là sự hỗ trợ về nguồn lực, mà còn là minh chứng sống động rằng chính cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đang chủ động gánh vác trách nhiệm kiến tạo môi trường kinh doanh cho chính mình và cho các thế hệ doanh nhân tương lai”, PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, đánh giá.
Ông Nguyễn Duy Hưng, Thành viên Hội đồng Quản trị Tân Hiệp Phát, cho rằng doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn đặc biệt với nhiều cơ hội bứt phá. Tuy nhiên, cơ hội sẽ không tự chuyển hóa thành kết quả nếu môi trường kinh doanh không được cải thiện, các điểm nghẽn thể chế không được tháo gỡ kịp thời và bản thân doanh nghiệp không chủ động đổi mới.
Theo ông Hưng, để đạt được tăng trưởng vượt bậc, cả khu vực công và khu vực tư đều cần thay đổi tư duy quản trị, nâng cao năng lực thực thi và hành động quyết liệt hơn. Ông nhấn mạnh cần nhìn nhận mối quan hệ giữa Nhà nước và doanh nghiệp theo hướng đồng hành cùng phát triển, bởi khi doanh nghiệp mở rộng đầu tư, đổi mới công nghệ, tạo việc làm và tăng đóng góp ngân sách thì Nhà nước cũng hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội.
Ngược lại, nếu doanh nghiệp gặp khó khăn do thủ tục kéo dài, dự án chậm triển khai hay chi phí không chính thức còn tồn tại thì không chỉ doanh nghiệp chịu thiệt hại mà nền kinh tế cũng mất đi động lực tăng trưởng.
Theo ông Hưng, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở chủ trương mà ở khâu thực thi, từ việc xử lý hồ sơ chậm, cách hiểu quy định không thống nhất giữa các địa phương cho đến những thủ tục nhỏ nhưng có thể làm mất cơ hội kinh doanh của doanh nghiệp.
Ông cũng cho rằng hiệu quả cải cách phải được kiểm chứng ngay tại cấp cơ sở – nơi doanh nghiệp tiếp xúc trực tiếp với bộ máy hành chính hằng ngày. Nếu địa phương thực thi tốt, doanh nghiệp sẽ cảm nhận được sự thay đổi rất nhanh; ngược lại, nếu khâu thực thi trì trệ thì các chủ trương lớn khó đi vào thực tế.
Theo đại diện Tân Hiệp Phát, mọi cải cách chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra kết quả cụ thể như rút ngắn thời gian làm thủ tục, giảm chi phí cho doanh nghiệp, tháo gỡ được vướng mắc và mở ra thêm cơ hội kinh doanh, qua đó tạo ra giá trị mới cho nền kinh tế và nâng cao thu nhập cho người lao động.
Ông Nguyễn Duy Hưng đánh giá Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam và Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) không chỉ phản ánh thực trạng môi trường kinh doanh mà còn giúp nhận diện điểm nghẽn, đo lường hiệu quả cải cách và lan tỏa các mô hình thực thi tốt tại địa phương. Đây cũng là nguồn dữ liệu quan trọng để cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, đồng thời giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch, cải thiện quản trị và hướng tới phát triển bền vững hơn.
“Việc Tân Hiệp Phát đồng hành cùng VCCI trong chương trình Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam và PCI không chỉ là hỗ trợ cho hoạt động nghiên cứu mà còn là trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, hiệu quả và hiện đại, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực kinh tế tư nhân và nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới”, ông Nguyễn Duy Hưng khẳng định.
| Tân Hiệp Phát là một trong những doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực nước giải khát tại Việt Nam, được thành lập năm 1994. Trải qua hơn ba thập kỷ phát triển, doanh nghiệp đã xây dựng hệ sinh thái sản phẩm đa dạng với các thương hiệu quen thuộc trên thị trường như Trà Xanh Không Độ, Number 1…, không chỉ phục vụ thị trường nội địa mà còn từng bước mở rộng ra nhiều quốc gia. Bên cạnh hoạt động sản xuất kinh doanh, Tân Hiệp Phát cũng tích cực tham gia vào các chương trình đồng hành cùng Chính phủ và các tổ chức như VCCI nhằm thúc đẩy phát triển khu vực kinh tế tư nhân, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hướng tới phát triển bền vững. |